Historia Parafii
Historia parafii p/w Zmartwychwstania Pańskiego w Bielsku Podlaskim
Początki istnienia bielskiej parafii i cerkwi p/w. Zmartwychwstania Pańskiego nie są dokładnie znane. Badania historyków ukazują, iż możliwym jest, że pierwsza świątynia znajdowała się w pobliżu wsi Lewki przy drodze prowadzącej z Bielska do Kleszczel bądź też na uroczysku Buhor gdzie natrafiono na ślady kamiennej podmurówki w kształcie koła pochodzącej prawdopodobnie z XIV w. Pierwsze udokumentowane wzmianki o cerkwi pochodzą z roku 1560. Przywilej króla Zygmunta Augusta nadał cerkwi 2 włóki ziemi znajdujące się we wsi Stryki. Lustracja przeprowadzona w 1563 r. lokalizuje cerkiew Zmartwychwstania na Dubiczach. Po roku 1564 cerkiew została przeniesiona w okolice Hołowieska gdzie znajdował się zamek starosty bielskiego i mogła wówczas pełnić rolę cerkwi zamkowej. Pamięć o poprzedniej lokalizacji cerkwi przy ulicy Dubicze jest żywa do dnia dzisiejszego. Znajduje się tam kaplica z przełomu XIX i XX wieku oraz krzyże.
Podpisanie Unii Brzeskiej w roku 1596 spowodowało w parafii liczną falę protestów. Orędownikami zachowania czystej wiary prawosławnej byli mieszczanie i rzemieślnicy skupieni we wspólnocie parafialnej. To dzięki nim powstało bractwo Woskresieńskie, które uzyskało przywilej od patriarchy Konstantynopola i w swoich szeregach skupiało przez lata wiernych obrońców wiary prawosławnej. Staraniem bractwa cerkiew w 1636 r. powróciła na łono prawosławia jednakże tego samego roku siłą została ponownie zajęta przez unitów. Koniec wieku XVII i początek XVIII był okresem upadku życia parafialnego. Około roku 1710 podjęto próbę budowy świątyni. Zaniedbania ze strony probostwa i ciągły ubytek liczby parafian spowodowały sytuację, iż pod koniec XVIII wieku stan świątyni zagrażał bezpieczeństwu modlących się w niej wiernych. W 1796 r. w cerkwi zaprzestano życia liturgicznego a nabożeństwa zaczęto odprawiać w zaadoptowanym opuszczonym budynku przy klasztorze karmelitów. Sytuacja ta trwała niemal 40 lat. Na początku lat 30 – tych XIX w. podjęto decyzję o gruntownej renowacji i odbudowie cerkwi Zmartwychwstania. Inicjatorem tego przedsięwzięcia był dziekan okręgu bielskiego ks. Adam Kostycewicz i proboszcz parafii ks. Józef Ławrynowicz. Wyświęcenie odbudowanej świątyni miało miejsce w roku 1838 zaś rok później parafia oficjalnie powróciła do łączności kanonicznej z Cerkwią prawosławną. Pod koniec XIXw. w parafii powstaje pierwsza szkoła cerkiewno – parafialna z siedzibą we wsi Parcewo.
Początek wieku XX to kolejny etap rozbudowy istniejącej cerkwi. Powstała w 1838 r. światynia pomimo licznych remontów i użytych do budowy nietrwałych materiałów ponownie zagrażała bezpieczeństwu wiernych. Ówczesny proboszcz ks. Lew Tymiński podjął decyzję o całkowitej rozbiórce cerkwi pozostawiając jedynie ścianę północną. Dzięki Bożej pomocy i ofiarności parafian budowę rozpoczęto i ukończono w 1913 r.. Nowa drewniana cerkiew została obmurowana cegłą oraz dobudowano do niej dzwonnicę. W 1915 roku parafianie wraz z proboszczem w ramach bieżeństwa zostali zmuszeni do opuszczenia swych domostw i porzucenia dopiero co wyświęconej nowo wybudowanej cerkwi. Po powrocie z tułaczki w latach 1919 – 1921 wierni zastali swą cerkiew już jako filialną cerkiew parafii św. Archanioła Michała, oraz bez dóbr i ziemi zabranej na rzecz Ministerstwa Robót Publicznych. Ponowne erygowanie parafii nastąpiło dopiero w 1940 r. Wraz z wybuchem wojny niemiecko – radzieckiej i przejściem przez Bielsk „frontu” świątynia pełniła rolę kostnicy, po czym zwłoki żołnierzy były pochowane w pobliżu dworku Hołowieskiego gdzie spoczywają do dnia dzisiejszego.
Lata 50 – te XX w. to czas unormowania spraw własnościowych parafii. W 1960 r. cerkiew Zmartwychwstania Pańskiego uzyskuje tytuł katedry biskupiej (soboru) na której czele stanął biskup bielski Bazyli. Pod koniec lat 80 – tych XX w. staraniem ks. Jerzego Tokarewskiego rozpoczęto budowę domu parafialnego wraz z znajdującym się w nim baptysterium. Początek nowego wieku przyniósł kolejne wyzwania. W roku 2013 przy probostwie ks. Andrzeja Mińko podjęto gruntowne prace remontowe nad będącą w bardzo złym stanie technicznym świątynią. Dzięki Bożej łasce oraz ofiarności parafian podobnie jak 100 lat wcześniej w bardzo krótkim czasie udało się osiągnąć cel i odremontować zniszczoną biegiem czasu świątynię. Obecnie odbywają się w niej nabożeństwa w każdą niedzielę oraz święta. Głównym świętem parafialnym jest Pascha, dzień Zmartwychwstania Chrystusa, oraz święta patronów parafii: św. Jerzego Zwycięzcy i św. wielkomęczennicy Barbary. Przy parafii działają dwa chóry oraz bractwo młodzieży prawosławnej. Na terenie parafii znajduje się również filialna cerkiew p/w. św. Dymitra Sołuńskiego we wsi Parcewo.
